Profilaktyka ortodontyczna

• Na czym polega profilaktyka ortodontyczna?

Osiemdziesiąt procent wszystkich wad zgryzu u dzieci ma charakter nabyty i powstaje w ciągu kilku pierwszych lat życia.Profilaktyka ortodontyczna, inaczej nazywana leczeniem zapobiegawczym,zajmuje się eliminowaniem czynników szkodliwie wpływających na rozwój narządu żucia u dzieci oraz wczesnym leczeniem ortodontycznym mającym na celu powstrzymanie rozwoju wady zgryzu lub jej całkowitą likwidację. Za pomocą prostych aparatów eliminujemy negatywne skutki przedwczesnej utraty zębów mlecznych, dzięki czemu można uniknąć skomplikowanego i długotrwałego leczenia w okresie późniejszym.

• Jakiego rodzaju aparatów używa się, by likwidować powstałe już wady zgryzu?

W zależności od schorzenia stosuje się dwa rodzaje aparatów ortodontycznych: aparaty ruchome i stałe.

• Aparaty ruchome, czyli takie które dziecko samo wyjmuje i wkłada do ust, zalecamy głównie dla małych pacjentów pomiędzy 4. a 12. rokiem życia, a więc przed zakończeniem wymiany zębów mlecznych na stałe. Najskuteczniej działają one w wieku rozwojowym, tzn. w okresie wzrostu u dzieci i młodzieży. W zależności od wady zgryzu stosuje się różne modyfikacje aparatów (jedno lub dwuszczękowe) Składają się z plastikowej (akrylowej) płytki, mogącej mieć przeróżne barwy i drucianych elementów (pętli, śrub, klamer), mocujących aparat do zębów i odpowiedzialnych za jego działanie. Cały okres leczenia aparatem ruchomym to 3-4 lata i zależy on od takich czynników jak: wiek, rodzaj wady, sumienność noszenia, regularność wizyt kontrolnych. Aby oczekiwać skutecznych efektów leczenia, aparat należy nosić 6-8 godzin w ciągu dnia oraz całą noc.
• Aparaty stałe.Standardowy aparat stały składa się z metalowych pierścieni przyklejanych do zębów trzonowych oraz zamków mocowanych do powierzchni każdego zęba. Przez zamki przewlekany jest cieniutki drucik (łuk), który działa na zęby z określoną siłą, przesuwając je względem siebie lub obracając względem własnej osi. Zamki, które zwracają w aparacie najbardziej uwagę, mogą być zrobione z różnych materiałów: metalu, porcelany lub kryształu (monokrystaliczny szafir)

• Kiedy należy się zgłosić na pierwszą wizytę?

Istnieją pewne objawy u dziecka, które bez względu na wiek rozwojowy wskazują na potrzebę konsultacji ortodontycznej:

• asymetria w rysach twarzy – zmiany w wyglądzie dziecka
• stłoczenia lub szpary między zębami
• szkodliwe nawyki (ogryzanie paznokci, ołówków, długopisów, ssanie palca, smoczka)
• zbyt późne wypadanie zębów mlecznych
• zęby wyrznięte w niewłaściwym miejscu
• wada wymowy
• oddychanie ustami (stale otwarta buzia)
• dysfunkcja języka (niemowlęcy typ połykania)
• przedwczesna utrata zębów mlecznych (najczęściej na skutek powikłań próchnicy)
• stłoczenia lub szpary między zębami

Jeśli dziecko rozwija się prawidłowo, najlepiej zgłosić się na wizytę do ortodonty w 6. roku życia, gdy zaczynają wyżynać się pierwsze zęby stałe. Lekarz ocenia, czy nie ma jakichś wad w ukształtowaniu szczęki i żuchwy oraz zgodność postaci zgryzu u dziecka z normą dla jego wieku.

• Jakie objawy u osoby dorosłej wskazują na potrzebę konsultacji ortodontycznej:

- zgrzytanie zębami
- bóle głowy w okolicach skroni, uszu i karku niewiadomego pochodzenia
- nadmierne ścieranie się zębów
- stłaczanie się zębów
- niezadowalająca kosmetyka w postaci stłoczeń, obrotów zębów, szpar
- rozchwianie jednego lub kilku zębów

• Czy istnieje granica wiekowa, po przekroczeniu której nie można już leczyć się ortodontycznie?

Nie ma górnej granicy wieku. Niejednokrotnie wykonanie prawidłowego uzupełnienia protetycznego most, proteza, implant) powinno być poprzedzone wcześniejszą korektą ortodontyczną. Leczenie ortodontyczne bywa również konieczne podczas leczenia przewlekłych stanów zapalnych przyzębia tzw. parodontozy. Trzeba jednak pamiętać, że im starszy pacjent, tym leczenie może trwać dłużej, bowiem zęby wolniej się przesuwają

• Jak będzie wyglądała konsultacja ortodontyczna?

Podczas pierwszej wizyty w naszym gabinecie wykonujemy są dokładną ocenę uzębienia, a także jego wyciski w specjalnej masie plastycznej. Pacjent otrzymuje również skierowanie na komplet niezbędnych badań RTG. Na podstawie pobranych wycisków i pomiarów wykonuje się gipsowe modele uzębienia, które posłużą nam do zaplanowania leczenia. Zadanie to wymaga wykonania obliczeń i symulacji, a ich efektem jest odpowiednio dobrany aparat ortodontyczny.

• Jak długo trwa leczenie aparatem stałym?

Średni czas leczenia to 1.5 - 2 lata i zależy on od rodzaju wady zgryzu, wieku, tego czy pacjent przestrzega wszelkich zaleceń w trakcie leczenia a także właściwości fizjologicznych kości szczęk.

• Jakie mogą być konsekwencje nieleczonej wady zgryzu?


Najczęstsze miejscowe powikłania nieleczonej wady zgryzu to: próchnica zębów, zaburzenia funkcji stawów skroniowo-żuchwowych, wada wymowy, ukruszenia zębów, uszkodzenia błony śluzowej warg i policzków. Ponad to pacjenci z wadami zgryzu są bardziej narażeni na wystąpienie choroby przyzębia zwanej paradontozą

• Czy zakładanie aparatu stałego jest bolesne?

Samo zakładanie aparatu jest bezbolesne, jednak przez pierwsze kilka dni po założeniu niektóre zęby mogą być wrażliwe na nagryzienie lub ucisk. Dolegliwości te mijają samoistnie po 7 - 14 dniach, można je również skutecznie zminimalizować stosując ogólnie dostępne leki przeciwbólowe jak np. Panadol

• Czy istnieje możliwość założenia aparatu tylko na jedną szczękę?


W zdecydowanej większości wad zgryzu koniecznie jest leczenie obuszczękowe, jednak w pewnych przypadkach nieprawidłowości zębowych pojawia się możliwość przeprowadzenia takiego leczenia.

• Czy można leczyć zachowawczo zęby w trakcie leczenia aparatem stałym?


Tak. Jeżeli trzeba dostać się do powierzchni zęba niedostępnych po założeniu łuku (np. powierzchni stycznych), wówczas na czas leczenia zachowawczego ściągamy łuki, współpracując z prowadzącym stomatologiem.

• Czy aparat ortodontyczny może przeszkadzać w jedzeniu?

Aparat stały nie przeszkadza w jedzeniu, ale pewnych produktów, należy unikać aby nie uszkodzić aparatu i skutecznie zadbać o higienę jamy ustnej. Do takich produktów zaliczyć należy wszelkie produkty twarde (orzechy, marchewka, cukierki - landrynki) oraz ciągnące i oklejające zęby słodycze (np. batony snikers, mars, toffi ) Nie zaleca się również żucia gumy podczas noszenia aparatu.

• Co najlepiej jeść po założeniu aparatu stałego?

Przez pierwsze dni zalecana jest dieta papkowata, aby dodatkowo nie obciążać zębów, na które działa aparat ortodontyczny.

• Czy w aparacie można mówić?


W aparacie stałym - nie na żadnych problemów. W aparacie ruchomym a szczególnie w aparatach obuszczękowych (blokowych) mówienie może być utrudnione.